Hát bả trạo của cư dân vạn chài Bình Sơn

Thứ ba - 30/10/2018 04:38
Hát bả trạo trong lễ hội cầu ngư là một loại hình diễn xướng dân gian không thể thiếu trong đời sống văn hóa của cư dân ven biển Quảng Ngãi nói riêng, cư dân ven biển Trung Bộ nói chung. Lễ cầu ngư được tổ chức vào các dịp khác nhau tùy theo quy ước của từng địa phương. Có nơi tổ chức theo ngày Ông lụy, có nơi lấy theo ngày vua ban sắc phong, hoặc theo phong tục làm ăn mà định ngày cúng. Trước đây, hàng năm vào dịp cúng tế, hầu hết các lăng Ông dọc ven biển và hải đảo của tỉnh Quảng Ngãi đều có hát múa bả trạo, nhưng nay chỉ còn diễn ra ở một số lăng Ông ở huyện Bình Sơn, như lăng Đông Yên xã Bình Dương, lăng Tuyết Diêm xã Bình Thuận, hay lăng Hải Ninh xã Bình Thạnh.

Về nghĩa từ nguyên, từ điển Hán Việt giải thích bả là nắm chắc, trạo là con chèo. Bả trạo có nghĩa là nắm chắc tay chèo[i]. Còn Từ điển Văn hóa dân gian định nghĩa Bả trạo là một điệu múa dân gian dân tộc Việt, còn có tên gọi khác là chèo cầu ngư, gắn với tục thờ cá voi[ii].

Với những ngư dân quanh năm lênh đênh trên dặm dài sóng nước tìm kế sinh nhai, thì không có mong ước nào lớn hơn cầu cho trời yên biển lặng, chân cứng đá mềm, khoẻ mạnh để nắm chắc tay chèo hướng ra khơi lộng.

Thông thường, mỗi vạn chài đều có một đội gươm và một đội chèo bả trạo. Mục đích của diễn xướng bả trạo là “Thứ nhất, nguyện đền ơn thần Nam Hải, hai cầu quốc thái dân an, ba cầu cho mưa thuận gió hoà, bổn vạn được bình an, biển được mùa cá rộ” (Lời hô của Tổng mũi thôn Vạn Ninh, xã Bình Thạnh).

Chúng tôi xin giới thiệu loạt hình ảnh về hát bả trạo tế thần Nam Hải (Cá Ông) trong lễ hội cầu ngư đầu năm ở vạn Hải Ninh, xã Bình Thạnh, huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi.
 
hinh 1
Đội gươm và đội chèo chuẩn bị chèo hầu thần Nam Hải
hinh 2
Đội bả trạo chèo hầu thần
hinh 3
Đội hình đi nghinh Ông được sắp theo trình tự: đi đầu là hương thân phụ lão, kế đến là đội gươm, đội chèo và đông đảo người dân
hinh 4
Đoàn nghinh Ông đi qua các con đường chính của bổn vạn
hinh 7
Sau lễ nghinh Ông, hội đua thuyền đã diễn ra sôi nổi

Diễn xướng bả trạo có thể xem là sản phẩm nghệ thuật độc đáo, đặc sắc của con người trước đại dương mênh mông. Nghệ thuật diễn xướng bả trạo trong lễ hội cầu ngư là một hình thức sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh của cư dân vạn chài huyện Bình Sơn nói riêng, của cư dân ven biển Quảng Ngãi nói chung.         

Qua ngôn ngữ sử dụng trong hát bả trạo, chúng ta cảm nhận được tinh thần lạc quan, yêu nghề, yêu cuộc sống, mặc dù ngư dân luôn phải đối mặt với đầu sóng ngọn gió, với những hiểm nguy luôn rình rập trong quá trình khai thác biển. Lời ca trong kịch bản hát bả trạo chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc, nó chính là một di sản văn hoá truyền miệng lưu lại cho con cháu thế hệ mai sau những giá trị văn hóa đầy tính nhân văn.

[i] Đào Duy Anh 1992: Hán – Việt từ điển. – Nxb Khoa học Xã hội, tr.22.
[ii] Vũ Ngọc Khánh – Phạm Minh Thảo – Nguyễn Vũ 2002: Từ điển văn hóa dân gian. – Nxb Văn hóa – Thông tin, tr.28.

Tác giả bài viết: Phạm Tấn Thiên

Thời tiết Q.Ngãi
Tỉnh Quảng Ngãi, VN
04:57 T5
Thời tiết hôm nay: mưa nhẹ
mưa nhẹ
23.24
°C
Độ ẩm: 79 %
Gió: 1.53 m/s
Nhiệt độ thấp nhất/cao nhất: 23.24 °C - 23.24 °C
Mặt trời mọc: 17:46
Mặt trời lặn: 05:13
Liên kết
Truy cập
  • Đang truy cập4
  • Hôm nay7,425
  • Tháng hiện tại77,973
  • Tổng lượt truy cập634,626

Liên hệ quảng cáo 02553.829.473

Ban quản lý Công viên địa chất Lý Sơn - Sa Huỳnh

Địa chỉ: 105 Hùng Vương, TP Quảng Ngãi, Tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.
Số điện thoại: 02553.829.473.
Email: lysongeoparkvn@gmail.com
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây