Một góc nhìn từ những khuyến nghị của chuyên gia quốc tế - Kỳ 1

Thứ hai - 11/03/2019 00:54
Trong Hội nghị triển khai Kế hoạch xây dựng và phát triển Công viên địa chất Lý Sơn – Sa Huỳnh ngày 01/3 do Ban quản lý tổ chức, Ông Guy Martini, chuyên gia tư vấn quốc tế, Chủ tịch Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO đã đưa ra 10 khuyến nghị với tỉnh Quảng Ngãi.

Mở đầu bài nói chuyện của mình, ông xác quyết một cách chắc nịch rằng “Công viên địa chất Lý Sơn – Sa Huỳnh có đầy đủ các yếu tố cần thiết để trở thành một công viên địa chất toàn cầu của UNESCO. Điều này không cần nghi ngờ, không cần bàn cãi gì thêm!” Tuy nhiên, để biến điều đó thành hiện thực thì còn nhiều việc phải làm, cần sự chung tay của chính quyền, người dân và các tổ chức liên quan. Ông đưa ra 10 khuyến nghị.

1. Lập kế hoạch hành động cho các tuyến du lịch
Trước Hội nghị, đoàn chuyên gia tư vấn của Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản và Ban quản lý tổ chức đi khảo sát 110 điểm trên 4 tuyến du lịch dự kiến trong phạm vi CVĐC Lý Sơn – Sa Huỳnh. Dự kiến sẽ chọn lọc ra khoảng 80 điểm để đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ du khách. Do vậy cần ước lượng khối lượng công việc cụ thể tại từng điểm (bãi đỗ xe, đường đi, hành lang, biển bảng thuyết minh, biển báo giao thông, nhà vệ sinh, v.v…). Từ đó, lập kế hoạch chi tiết, cụ thể để hoàn thành khối lượng này trước khi đón đoàn chuyên gia của UNESCO sang thẩm định vào giữa năm 2020. So với các công viên địa chất khác ở Việt Nam, CVĐC Lý Sơn – Sa Huỳnh có ưu thế là khá đa dạng về địa chất, văn hóa nên số lượng điểm tham quan rất nhiều; hơn nữa, hầu hết địa hình cũng dễ tiếp cận nên sự đầu tư sẽ không lớn nhưng thách thức cũng không kém trong điều kiện thường xuyên chịu ảnh hưởng thiên tai, gió bão.

Đồng thời, các tuyến du lịch cần phải xây dựng các trung tâm thông tin. Trước mắt có thể tận dụng cơ sở vật chất của Bảo tàng tổng hợp tỉnh, Nhà trưng bày văn hóa Sa Huỳnh, Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa. Tuy nhiên, cần phải chỉnh trang, đầu tư thêm một số hạng mục chuyên về chủ đề CVĐC; tập huấn cho đội ngũ nhân viên về kiến thức CVĐC và ngoại ngữ. Ngoài ra, là một CVĐC có nhiều đặc điểm địa chất núi lửa biển, văn hóa biển đảo và đa dạng sinh học biển, CVĐC Lý Sơn – Sa Huỳnh cần xây dựng ít nhất 1 trung tâm thông tin chuyên về môi trường biển.

Hiện nay, với những cơ sở vật chất có sẵn của bảo tàng và các nhà trưng bày ở Sa Huỳnh và đảo Lý Sơn, thiết nghĩ sẽ không tốn quá nhiều công sức và kinh phí để chỉnh trang lại, kết hợp công năng là trung tâm thông tin của CVĐC Lý Sơn. Tuy nhiên, cần có những ý tưởng sáng tạo để những trung tâm thông tin này không đi vào lối mòn về không gian trưng bày, cách thuyết minh và tăng tính tương tác với du khách.

2. Tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia
Có một điều chắc chắn là Ban quản lý CVĐC Lý Sơn – Sa Huỳnh không đủ nhân viên và không đủ năng lực để túc trực 24/24 tại từng điểm tham quan để giới thiệu cho du khách. Và giả sử BQL có năng lực như vậy cũng đi chệch tiêu chí của CVĐCTC UNESCO: có sự tham gia của cộng đồng địa phương!

Do vậy, ở mỗi điểm tham quan (trong số khoảng 80 điểm), người dân cần được trang bị những kiến thức cơ bản về CVĐC, về sứ mệnh của CVĐC, về những lợi ích mà nó có thể mang lại cho người dân, về đặc trưng, ý nghĩa của từng điểm tham quan, về tuyến du lịch đi qua điểm tham quan đó, v.v… Các trường học xung quanh khu vực cũng cần được tạo điều kiện tìm hiểu về điểm tham quan, tham gia giữ gìn vệ sinh, cảnh quan và cơ sở vật chất của điểm tham quan. Vì chính những người dân, học sinh này mới là những sứ giả có thể ‘trực chiến’ quanh năm, là những hướng dẫn viên hiểu tường tận nhất về mảnh đất, lịch sử, văn hóa của quê mình.

Xây dựng công viên địa chất toàn cầu không phải chỉ là công việc của các cơ quan nhà nước, là trách nhiệm của các vị lãnh đạo. Đó là việc chung của toàn xã hội. Điều quan trọng là phải truyền thông, cung cấp thông tin để mọi người cùng thấy ý nghĩa, lợi ích thiết thực của danh hiệu CVĐCTC UNESCO mang lại thì việc chung tay của người dân địa phương hẳn không phải là cao vọng viển vông.

3. Tìm ra giải pháp xử lý triệt để vấn đề rác thải
Ngay từ những lần đầu tiên đi khảo sát khu vực Công viên địa chất Lý Sơn – Sa Huỳnh, không ít chuyên gia bày tỏ sự ngao ngán trước thực trạng rác thải tràn lan, thậm chí có người chùn chân dừng lại dù một di sản rất đẹp ở ngay trước mắt nhưng nằm giữa những đống rác ngổn ngang.

Đã có nhiều nỗ lực để thu gom và xử lý rác thải nhưng sau nhiều năm, tình hình vẫn chưa được cải thiện là bao. Một phần lớn do ý thức và sự tùy tiện của người dân, nghiêm trọng nhất là các khu vực ven biển. Nhiều phương tiện thông tin, chiến dịch truyền thông đã lên tiếng về tác hại của rác thải nhựa nhưng bao nylon, chai nước vẫn tràn lan khắp nơi. Những chiến dịch thu gom rác của các hội nhóm đã xuất hiện nhưng có vẻ còn lạc lõng và đuối sức với lượng rác thải ra.
Công bằng mà nói thì không phải những rác thải ven biển đều do người dân địa phương thải ra vì những khu vực đón sóng sẽ tiếp nhận rất nhiều rác từ ngoài khơi đẩy vào. Hầu hết những khu vực này nằm ở vùng sâu, vùng xa chưa phổ biến dịch vụ thu gom rác nên phương pháp xử lý nếu có cũng chỉ là gom lại và đốt. Có thể người dân chưa biết rằng lượng khí thải phát ra từ việc đốt rác có hại đến môi trường như thế nào nhưng hình như chưa có một giải pháp nào khả dĩ hơn.

Tiến sĩ Trần Tân Văn đề nghị mỗi xã, mỗi huyện cần có biện pháp xử lý rác ở tại địa phương của mình, từ việc tuyên truyền đến những biện pháp mạnh tại những nơi công cộng, điểm tham quan đến phân loại rác thải và tổ chức các chiến dịch thu gom rác thải. Âu đó cũng là biện pháp khả thi nhất trong hoàn cảnh ý thức của người dân còn thấp, cơ sở vật chất và dịch vụ còn chưa đồng bộ.

4. Xây dựng mối quan hệ đối tác
Một công viên địa chất sẽ không thể thực hiện được đầy đủ sứ mệnh và phát huy tốt vai trò của mình nếu thiếu đi những đối tác địa phương. Với mong muốn thúc đẩy du lịch bền vững trên cơ sở khai thác giá trị di sản, CVĐC phải tạo ra một mạng lưới các đối tác đa dạng nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng, tạo ra nhiều sản phẩm du lịch, kêu gọi sự chung tay của mọi thành viên trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Những đối tác tiềm năng của CVĐC Lý Sơn – Sa Huỳnh có thể bao gồm chính quyền các địa phương, các trường học, các doanh nghiệp tư nhân, các bảo tàng, nhà trưng bày văn hóa, nhà hàng, khách sạn, cơ sở lưu trú, homestay, các cơ sở nghề truyền thống, các hãng lữ hành, hướng dẫn viên du lịch, v.v…

Mỗi đối tác có một mối quan tâm, lợi ích, phương châm hoạt động riêng nên CVĐC Lý Sơn – Sa Huỳnh cần xây dựng, trao đổi, thảo luận cụ thể từng tiêu chí và cam kết với từng đối tác, miễn sao đảm bảo hài hòa lợi ích của đôi bên, CVĐC tạo được sự đồng thuận, ủng hộ và nhiều sản phẩm có chất lượng từ các đối tác của mình và các đối tác nâng cao uy tín, thương hiệu và lợi ích thiết thực từ quan hệ đối tác với CVĐC.

5. Xây dựng chiến lược phát triển cho các sản phẩm thủ công
Một trong những mục tiêu hàng đầu của CVĐCTC UNESCO là góp phần đáng kể vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, mà trực tiếp là những người dân. Do vậy, xây dựng chiến lược để duy trì và phát triển những làng nghề, cơ sở nghề thủ công truyền thống là nhiệm vụ quan trọng vừa để phát triển kinh tế, tăng thu nhập, vừa góp phần gìn giữ di sản văn hóa phi vật thể.

Điều này không chỉ đòi hỏi xây dựng kế hoạch, chiến lược duy trì và mở rộng quy mô sản xuất và tìm đầu ra cho những sản phẩm hiện tại mà còn hướng đến việc đa dạng hóa mặt hàng, nâng cao giá trị sản phẩm gắn với danh hiệu CVĐCTC UNESCO.

Dù chưa có nhiều cơ hội tìm hiểu sâu về các nghề truyền thống ở Quảng Ngãi, ông Guy Martini đã khiến nhiều người dân chính gốc Quảng Ngãi ngỡ ngàng khi chỉ ra hàng loạt sản phẩm truyền thống, từ cây tỏi Lý Sơn, nghề gốm Sa Huỳnh, gốm Mỹ Thiện, đúc đồng Chú Tượng, nghề rèn Minh Khánh, mạch nha Thi Phổ, đường phèn, nghề làm mắm Đức Lợi, nghề làm muối ở Sa Huỳnh, v.v… Ông đưa ra ví dụ có thể đa dạng hóa sản phẩm để giới thiệu với du khách như kết hợp kỹ năng nghề gốm tạo ra một cái ui nhỏ xinh, đựng muối bên trong, thiết kế bao bì xinh xắn và dán nhãn CVĐC Lý Sơn – Sa Huỳnh. Một món quà dân dã, độc đáo dành cho du khách khi đến thăm CVĐC Lý Sơn – Sa Huỳnh. Và chắc chắn giá trị món quà sẽ vượt xa nếu chỉ đem bán muối và cái ui riêng lẻ.

(Còn tiếp)

 

Tác giả bài viết: Thiên Di

Thời tiết Q.Ngãi
Tỉnh Quảng Ngãi, VN
01:50 T5
Thời tiết hôm nay: mây đen u ám
mây đen u ám
27.25
°C
Độ ẩm: 73 %
Gió: 0.69 m/s
Nhiệt độ thấp nhất/cao nhất: 27.25 °C - 27.25 °C
Mặt trời mọc: 18:32
Mặt trời lặn: 07:05
Liên kết
Truy cập
  • Đang truy cập34
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm33
  • Hôm nay322
  • Tháng hiện tại86,911
  • Tổng lượt truy cập423,808

Liên hệ quảng cáo 02553.829.473

Ban quản lý Công viên địa chất Lý Sơn - Sa Huỳnh

Địa chỉ: 105 Hùng Vương, TP Quảng Ngãi, Tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.
Số điện thoại: 02553.829.473.
Email: lysongeoparkvn@gmail.com
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây