Hiệu quả công tác giáo dục cộng đồng tại Đảo Bé và Sa Huỳnh

Chủ nhật - 05/08/2018 11:32
Công viên địa chất chính là CON NGƯỜI - đây có lẽ là một khái niệm ngắn gọn, dễ hiểu và xoáy sâu vào bản chất của loại hình di sản này. Công viên địa chất (CVĐC) mang nội hàm sâu và rộng không riêng về mặt địa chất, mà còn tích hợp rất nhiều lĩnh vực khác như đa dạng sinh học, văn hóa - lịch sử, cảnh quan môi trường, du lịch địa chất, truyền thông, bộ máy quản lý, v.v… Hơn nữa, sau những bài học kinh nghiệm từ các loại hình di sản ra đời trước đó, CVĐC toàn cầu UNESCO dường như có những bước khởi đầu vững chãi, mạnh mẽ hơn với cách tiếp cận từ dưới lên, trao quyền cho địa phương và lấy cộng đồng bản địa làm chủ thể cho sự phát triển. Chính vì thế, giáo dục cộng đồng được đưa ra là một trong 3 mục tiêu chính của CVĐC cùng với mục tiêu bảo tồn và phát triển bền vững. Dựa trên nền tảng đó và bám sát các tiêu chí khắt khe của CVĐC toàn cầu UNESCO, tỉnh Quảng Ngãi những năm gần đây đã có những hoạt động rất tích cực, đem lại hiệu quả đáng kể về công tác giáo dục cộng đồng trong phạm vi Công viên, ví dụ điển hình là tại Đảo Bé - Lý Sơn và Sa Huỳnh - Đức Phổ.
 
cong dong dao be tham quan hoc tap tai cu lao cham 2017
Cộng đồng đảo Bé tham quan học tập tại Cù Lao Chàm 2017


Chuyển đổi nhận thức và nâng cao năng lực cho cộng đồng dựa trên phương châm “Dân biết - Dân hiểu - Dân bàn - Dân làm - Dân quản lý”

Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, cộng đồng đã biết đến khái niệm Công viên địa chất nhưng tên gọi này vẫn còn xa lạ, mơ hồ và họ đón nhận nó trong tâm thế không mấy mặn mà. Bởi lẽ, khái niệm này vốn còn rất mới đối với Việt Nam chứ không riêng với tỉnh Quảng Ngãi. Tuy nhiên, bắt đầu từ năm 2017, người dân và chính quyền địa phương đã nhận thấy các giá trị di sản của mình thông qua một phương pháp khá mới mẻ, hấp dẫn và thú vị. Đó chính là những chuyến tham quan, học tập thực tế và cũng là phương pháp giáo dục cộng đồng bằng trực quan sinh động ngay tại các Di sản thế giới của Việt Nam. Những lớp học liên tiếp diễn ra ngay tại trường học là Khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm và thành phố Hội An - nơi vươn lên nhờ phương pháp khai thác các giá trị di sản hợp lý và nhờ tiếp cận với kinh tế bảo tồn. Đây chính là phương tiện, công cụ hữu hiệu giúp cộng đồng bản địa có một phép so sánh sự tương đồng về các giá trị di sản của hai địa phương. Các “học viên” được học hỏi kinh nghiệm bảo tồn, phát triển du lịch bởi chính những chuyên gia là người dân đảo Cù Lao Chàm, Hội An.

Những chuyến tham quan học tập thực tế giúp cộng đồng nhanh chóng hình dung về một bức tranh phát triển dựa trên nền di sản, xây dựng niềm tin vào tương lai phát triển du lịch cộng đồng và họ đã dễ dàng tiếp nhận Công viên địa chất toàn cầu là phương tiện giúp cải thiện đời sống, phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Cụ thể, tại đảo Bé - Lý Sơn, nơi diễn ra hoạt động du lịch kể từ năm 2015, chỉ sau 2 năm, người dân đã bắt kịp với các hoạt động du lịch, đem lại nguồn thu nhập dồi dào. Những tác động mạnh mẽ của du lịch khiến cho các hoạt động giáo dục cộng đồng gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại. Khái niệm bảo tồn và phát triển bền vững gần như không được tiếp nhận. Tuy nhiên, sau những lớp học thực tế, những hoạt động đào tạo, tập huấn của chuyên gia tại đảo Bé, cộng đồng đã biết cách bảo vệ nguồn lợi thủy hải sản, thực hiện khoanh vùng bảo vệ tránh sự xâm phạm của các tàu thuyền khác trong phạm vi đánh bắt của địa phương; họ đã mạnh dạn đầu tư loại hình lưu trú homestay, đã biết tự tổ chức các hợp tác xã tự quản để làm dịch vụ du lịch; họ đã biết bảo vệ môi trường trong khu dân cư và tại các điểm du lịch bằng việc tự tổ chức thu gom rác thải. Người dân cũng biết cách tổ chức giám sát, đảm bảo an toàn cho du khách trong các hoạt động tắm biển, lặn ngắm san hô. Và sau tất cả các lớp đào tạo, họ đã ý thức được việc giữ gìn các giá trị di sản như giữ gìn chính tài sản của cộng đồng. 100% cư dân đảo Bé đã đồng thuận với việc bảo tồn và đầu tư cho cộng đồng phát triển du lịch bền vững.

Tại Sa Huỳnh - Đức Phổ, các hoạt động giáo dục cộng đồng tương tự đã diễn ra, có 4 chuyến tham quan học tập dành cho chính quyền và người dân Sa Huỳnh đến với Hội An và Cù Lao Chàm. Hiệu quả của nó mang lại là ngoài mong đợi, khi địa phương này hoàn toàn chưa có hoạt động du lịch, nhưng nhận thức của cộng đồng được nâng lên đáng kể. Người dân đã biết đến các giá trị quý giá ngay tại nơi mình sinh sống, từ vùng đất nghèo khó, làng mạc bị hoang hóa thì chưa bao giờ niềm tin cho sự phồn thịnh trong tương lai lại mạnh mẽ đến thế khi họ nhận ra quê hương mình là nơi di sản chồng lên di sản. Các buổi tham vấn cộng đồng về các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Sa Huỳnh được toàn thể người dân đồng thuận với quyết tâm cao.

Các hoạt động giáo dục cộng đồng đã mang họ đến gần hơn với khái niệm Công viên địa chất, sự quan tâm, mong đợi cũng ngày càng quyết liệt, sâu sắc hơn, bởi vì dân đã biết, dân đã hiểu và cần một chặng đường dài hơn nữa để hướng đến việc dân bàn - dân làm - dân quản lý.

Vai trò của doanh nghiệp trong công tác bảo tồn, giáo dục cộng đồng

Các hoạt động giáo dục cộng đồng đạt hiệu quả bước đầu cũng phần lớn có sự tham gia đầu tư của doanh nghiệp vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Đoàn Ánh Dương - đối tác của Công viên địa chất Quảng Ngãi là một điển hình cho sự bứt phá về lĩnh vực đầu tư của doanh nghiệp tư nhân đối với CVĐC toàn cầu, đây là ví dụ cho sự khao khát hướng đến phát triển bền vững xuất phát từ phía doanh nghiệp. Sự ủng hộ mạnh mẽ của cộng đồng đến từ việc không có mâu thuẫn lợi ích giữa các bên liên quan trong các dự án của doanh nghiệp tại hai địa phương trên. Lựa chọn đầu tư vào các dịch vụ công, thực hiện các hoạt động bảo tồn, phát triển kinh tế - xã hội địa phương, các bước đi của doanh nghiệp Đoàn Ánh Dương là động lực rất lớn để tạo sức lan tỏa trong cộng đồng đối với vấn đề nhận thức về các giá trị di sản, giúp cộng đồng thấy được mục tiêu chính của công viên địa chất là cải thiện sinh kế cộng đồng và vai trò to lớn của cộng đồng đối với di sản.

Hiện nay, cộng đồng bản địa trong các vùng được cho là vùng lõi của CVĐC như đảo Bé, Sa Huỳnh cần tiếp tục được đẩy mạnh công tác giáo dục cộng đồng. Với chính sách xã hội hoá của nhà nước, hoạt động này rất cần đến doanh nghiệp như ví dụ của Công ty CPĐTPT Đoàn Ánh Dương để bổ sung, nâng cao năng lực cho cộng đồng địa phương, góp phần phát huy giá trị CVĐCTC.

Tác giả bài viết: Nguyễn Thị Diễm Kiều

Thời tiết Q.Ngãi
Tỉnh Quảng Ngãi, VN
01:49 T5
Thời tiết hôm nay: mây đen u ám
mây đen u ám
27.25
°C
Độ ẩm: 73 %
Gió: 0.69 m/s
Nhiệt độ thấp nhất/cao nhất: 27.25 °C - 27.25 °C
Mặt trời mọc: 18:32
Mặt trời lặn: 07:05
Liên kết
Truy cập
  • Đang truy cập20
  • Hôm nay308
  • Tháng hiện tại86,897
  • Tổng lượt truy cập423,794

Liên hệ quảng cáo 02553.829.473

Ban quản lý Công viên địa chất Lý Sơn - Sa Huỳnh

Địa chỉ: 105 Hùng Vương, TP Quảng Ngãi, Tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.
Số điện thoại: 02553.829.473.
Email: lysongeoparkvn@gmail.com
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây